از استانبول به جده راه از اسلامبول به جده دو راه است : يكى از پرت سعيد به قنال سويس « 1 » ، و از قنال به جده . همه را در دريا ، يازده روز الى دوازده روز مىرود ، و واپور يكسر خواهد رفت و عوض نمىشود . يكى ديگر پنج روزه در دريا به اسكندريه رفته و در صورتى كه اسكندريه خيال ماندن نداشته باشد ، دو روز هم اسكندريه معطلى دارد ، كه بليتى كه شخص از اسلامبول تا جده به جهت حمل در واپور از كمپانى گرفته او را به اخبت كمپانى كه در اسكندريه است مىدهد و بليت ديگر از او مىگيرد ، كه هم به كالسكهء آتشى او را حمل كنند و هم به واپورات عرب كه ما بين سويس و جده كار مىنمايند . و كمپانى آن در اسلامبول با كمپانيهاى ديگر شريكست ، حمل شود . يك روز هم از اسكندريه به راه كالسكهء آهن به سويس مىرود . دو روز هم در سويس معطلى دارد . چهار روز هم از سويس به جده با واپور مىرود ، كه از اين راه به اين ترتيب پانزده شانزده روز از اسلامبول به جده مىروند و براى هريك از اين دو راه محاسنى است . اما محاسن راه اسكندريه : سياحت مصر و توابع آن ، و طفره از دريا و آسودگى در خشكى و نشستن در راه‌آهن است . اما محاسن راه يكسره از اسلامبول به جده : صرفه در مخارج و نداشتن زحمت حمل و نقل از واپور به اسكندريه و از اسكندريه به راه‌آهن و زود رسيدن به جده است . هر طايفه يكى از اين دو راه را اختيار مىنمايند . « گروهى اين ، گروهى آن پسندند » . كرايهء راه اما در باب وجه كرايه از اسلامبول به جده : اولا هر كپمانى

--> ( 1 ) - كانال سوئز .